alle artikelen

Jan Bakker, SURFmarket over 25 jaar ICT in het onderwijs

Het Nederlandse onderwijssysteem is uniek. In zijn innovatiekracht, maar ook wanneer we kijken naar de innige samenwerking tussen partijen die zich op het snijvlak van onderwijs en ICT bevinden. Jan Bakker is al 32 jaar werkzaam bij SURF, momenteel als bestuurslid, en heeft de nodige (technologische) ontwikkelingen binnen het onderwijs voorbij zien komen.

Direct na de opstart van APS IT-diensten, inmiddels 25 jaar geleden, besloten de partijen om als een waar consortium samen te gaan werken. APS IT-diensten, SURF en SLBdiensten gaven ieder vanuit hun eigen achtergrond invulling aan de gezamenlijke missie om ongekende schaalvoordelen aan het gehele Nederlandse onderwijs te bieden op het vlak van softwaregebruik.

Innovatieve licentieprogramma’s

Wat we zien als we de klok vijfentwintig jaar terugdraaien en kijken naar de rol van ICT binnen het primair onderwijs? Bakker: “Software werd toen vooral gebruikt voor de bedrijfsvoering op scholen. Ook onze eigen dienstverlening was toen nog een stuk beperkter, voornamelijk gericht op licentieverstrekking. Dat was natuurlijk een startpositie: inmiddels is de rol van ICT in het gehele onderwijs véél groter geworden.”

De licentieovereenkomsten die met ICT-aanbieders werden gesloten, hadden vanaf het begin een vernieuwend karakter. Sterker nog: ze werden internationaal tot standaard verheven voor educatieve licentieprogramma’s van de meest gerenommeerde partijen. Bakker: “Met onze overeenkomst kenden scholen al in de jaren 90 geen enkele beperking qua gebruik. Zo mocht de software door iedereen worden gebruikt, ook thuis, en op alle ondersteunde besturingssystemen en platformen. Altijd in de meest recente versies, dus met recht op upgrades. Dat alles op basis van abonnementsmodellen zonder koop en met eenvoudige afrekengrondslagen, zoals aantallen fte’s of pc’s.”

Uitdagingen

Ontwikkelingen bieden nieuwe mogelijkheden, maar brengen tegelijkertijd uitdagingen met zich mee. Bakker: “Die hangen altijd samen met de fase waar we ons als consortium in bevinden. Toen scholen voor het installeren van software nog waren aangewezen op fysieke media zoals diskettes en cd’s en onze contractpartijen collectief besloten om zelf met softwaredistributie te stoppen, hadden we wel een logistiek dingetje te pakken. Leuk om een licentie te hebben, maar hoe ga je de software als school dan in gebruik nemen?” De oplossing diende zich aan via een eigen duplicatie- en distributiefaciliteit op een eigen en zeer succesvol label: Slim.

Een andere uitdaging betrof de distributie van software naar eindgebruikers. Bakker: “Als SURF openden we in 2000 onze webwinkel SURFspot, gericht op thuisgebruik door studenten en medewerkers. SLBdiensten volgde met Slim.nl en APS IT-diensten haakte aan bij SURFspot, tegenwoordig Schoolspot.”

Software gaat de laatste jaren letterlijk op in de cloud. De adoptie daarvan is groot en wordt maximaal gefaciliteerd vanuit de licentiemodellen van het consortium. “De privacyvraagstukken die hieruit voortkomen, houden niet alleen het onderwijs, maar eigenlijk de gehele Het Nederlandse onderwijssysteem is uniek. In zijn innovatiekracht, maar ook wanneer we kijken naar de innige samenwerking tussen partijen die zich op het snijvlak van onderwijs en ICT bevinden. Jan Bakker is al 32 jaar werkzaam bij SURF, momenteel als bestuurslid, en heeft de nodige (technologische) ontwikkelingen binnen het onderwijs voorbij zien komen. Jan Bakker, SURFmarket over 25 jaar ICT in het onderwijs achter de schermen november 2019 9 25 jaar Trends in ICT maatschappij bezig. In samenwerking met onder andere de Rijksoverheid kijken we naar passende afspraken voor de gehele publieke sector. Hiermee pogen we scholen te ontzorgen op een domein waar materie complex is en de juridische kennis duur en schaars”.

Rol van hardware

De beschikbaarheid van goedkope hardware biedt scholen de nodige mogelijkheden: “iPads, Chromebooks en Windows devices hebben de meeste klaslokalen veroverd en dragen op hun manier bij aan de digitalisering van het onderwijs. Uiteindelijk gaat het natuurlijk wel om de toepassing en dus de achterliggende applicaties en content.”

“Wat betreft besturingssystemen zien we dus ook een duidelijke mix en dat toont aan dat het onderwijs technologische ontwikkelingen wel degelijk omarmt en adopteert. Als je van buiten naar binnen kijkt, zeggen mensen misschien dat het onderwijs achterloopt qua technologie-adoptie, maar het tegendeel is juist het geval: het Nederlandse educatielandschap loopt juist voorop!” Het aantrekkelijke prijsmodel, voor de software én de devices, heeft hier een belangrijke rol in gespeeld. “Dan ga je daar ook sneller mee aan de slag.”

Schaalvoordelen

Ook over de schaalvoordelen valt wat te vertellen. Bakker: “Als consortium hebben we kostenbesparingen van honderden miljoenen euro’s gerealiseerd. Geld dat ons onderwijs weer voor andere doeleinden kan benutten”. Maar ook voor ICT-aanbieders zijn er schaalvoordelen te realiseren. “Via het consortium kunnen we 4,5 miljoen mensen bereiken vanuit een eenduidige werkwijze, die ook bij de aanbieders tot kostenbesparingen leidt. Volledige legalisatie van het gebruik is in het kader van compliancy ook een belangrijk aspect. Een win-winsituatie dus.”

Toekomst

Bakker verwacht dat de samenwerking binnen het consortium hecht blijft. “Het laatste Microsoft-contract is een aanbesteed contract, voor het gehele Nederlandse onderwijs. Hiermee hebben we opnieuw een belangrijkste stap richting de toekomst gezet.”

We staan aan de vooravond van talloze onderwijsvernieuwingen, daar is Bakker van overtuigd. Maar hoe die er concreet uit gaan zien, dat zal moeten blijken. “Alle sectoren in het onderwijs zijn volop bezig met het digitaliseren van hun primaire processen. Dat gaat leiden tot nieuwe toepassingen en biedt ook kansen voor nieuwe spelers in de markt. Er zullen onderwijsplatforms ontstaan, waarbij het voor zowel het onderwijs als voor ons zaak is om te letten op het eigendom van de data van leerlingen, studenten en medewerkers.”