alle artikelen

Niet cijfers, maar vaardigheden staan centraal binnen De LeerOnderneming

De LeerOnderneming is een Tienerschool voor leerlingen tussen de tien en veertien jaar. Tijdens deze vier jaar krijgen leerlingen ruim de tijd om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen in zes verschillende ‘domeinen’ om er gaandeweg achter te komen welke vervolgopleiding bij hen past. Zo’n 55 leerlingen volgen de opleiding. Een doorlopende vaardigheid in de verschillende domeinen is ‘ICT-gebruik’. “Zo’n tachtig procent van onze lessen verloopt digitaal”, vertelt locatieleidster Carmen te Boekhorst.

Als docente in het basisonderwijs werd Te Boekhorst door haar interesse in techniek en computers al gauw “gebombardeerd tot ICT-coördinator”. “In die tijd was dat in het basisonderwijs meer een taak dan een functie. Via de nodige cursussen wist ik mij uiteindelijk wegwijs te maken in de ICT-jungle.” Inmiddels is de rol van ICT in het onderwijs en de taak van ICT-coördinatoren behoorlijk veranderd. “Eerst was je er vooral om technische problemen op te lossen, voor het onderwijsinhoudelijke aspect was weinig oog. Dat is nu aan het veranderen. Ik vind het heel leuk om binnen De LeerOnderneming te zoeken naar manieren waarop we techniek in kunnen zetten ter ondersteuning van de lessen.”

Domeinen, modules en bouwstenen

Te Boekhorst maakte deel uit van de ontwikkelgroep van De Leeromgeving, die bestond uit zowel mensen uit het ( speciaal) basisonderwijs als middelbaar onderwijs. Zij wilden met het opzetten van deze Tienerschool ook het onderwijsaanbod veranderen, zodat leerlingen in vier jaar tijd voorbereid zouden worden op een kansrijke doorstroom naar de derde klas van het voortgezet onderwijs. “Daarom schreven we ons eigen curriculum, waarin we ons vooral richten op de vaardigheden die kinderen in de toekomst nodig hebben.” Dat curriculum bestaat nu uit zes verschillende domeinen: Math, Science, Creation, Culture, Communication en Care & Choice. Engelse benamingen, omdat “Nederlandse termen de lading niet goed dekten”. Biologie, Scheikunde en Natuurkunde vallen bijvoorbeeld allemaal onder de noemer ‘Science’ en Gym, Koken en Burgerschap onder ‘Care & Choice’. In elk domein worden verschillende 21e-eeuwse vaardigheden of ‘bouwstenen’ bijgebracht, zoals communiceren, kritisch denken, zelfstandigheid en ICT-gebruik.

Een digitaal portfolio

Niet alleen het curriculum, maar ook de gehele werkwijze ging op de schop in De LeerOnderneming. “We werken niet meer met methodes, maar met lesdoelen en uitdagingen. En kinderen hoeven geen toetsen meer te maken, maar moeten ‘bewijzen’ leveren, bijvoorbeeld in de vorm van een filmpje of een fysiek werkstuk. En alle opdrachten zijn op drie verschillende niveaus te maken: main, develop, expert.” In het digitale portfolio Simulise kunnen leerlingen alle modules en opdrachten vinden en inleveren. “Zelfreflectie vinden wij erg belangrijk. Leerlingen moeten in Simulise dan ook eerst hun ingeleverde werk zelf beoordelen voor de leerkracht ernaar kijkt. Dat dwingt hen tot nadenken: hoe heb ik mijn werk gedaan en hoe zou ik het de volgende keer aanpakken?”

Geïntegreerde aanpak

Doordat ‘ICT-gebruik’ een van de bouwstenen is, loopt deze vaardigheid als een rode draad door de verschillende domeinen. “Voor het vak Engels moeten leerlingen bijvoorbeeld een reclamefilmpje maken. Dan leren zij over technische aspecten als filmen en bewerken, maar ook leren zij plannen, samenwerken en een script schrijven. Gaandeweg brengen wij leerlingen op deze manier digitale vaardigheden bij als veilig internetgebruik, het zoeken van betrouwbare bronnen en het afschermen van de omgeving. Tegelijkertijd moet de taal in het filmpje en het script ook gewoon kloppen.”

Doordat het overgrote deel van de lessen al digitaal verliep, konden deze ook tijdens coronatijd doorgaan. “De weekpakketten kunnen leerlingen vinden in hun digitale portfolio. Verder maken we gebruik van adaptieve programma’s als Snappet, Betamarks en Studieflow.” Binnen een dag waren ze bij De LeerOnderneming overgestapt op thuisonderwijs. “Dat verliep redelijk naadloos. Grappig genoeg leken de leerlingen vooral met één ding moeite te hebben: de vele e-mails. Dit schooljaar gaan we dat met hen bespreken: hoe zorg je ervoor dat je mails makkelijk terug kunt vinden? En hoe haal je de belangrijkste informatie uit zo’n bericht?”

Robots en VR-brillen

Naast het doorlopend werken met apps, iPads, green screens en 3D-printers in de verschillende leerjaren, is er ook een aparte module in het Science-domein voor programmeren. “We werken met LEGO Mindstorms. Via deze programmeeromgeving kunnen leerlingen een robot aansturen. Dan krijgen ze bijvoorbeeld de opdracht om een robot in te zetten om hen te helpen bij het opruimen van hun slaapkamer. Dit zet leerlingen ook aan het denken over hoe ze techniek kunnen inzetten om dagelijkse problemen op te lossen.”

De Science-modules gevuld met petrischalen, proefjes en techniek zijn al met al een gewild onderwerp voor de leerlingen. “Zelfs de kinderen die in eerste instantie opzien tegen de modules in dit domein krijgen we enthousiast over wetenschap.” En Te Boekhorst is zelf ook behoorlijk enthousiast over een nieuw stukje technologie dat De LeerOnderneming dit leerjaar wil introduceren. “Vorig jaar hebben we kennisgemaakt met Virtual Reality via de simulatie ‘Ontmantel de bom’. Dan is er één leerling die de bril op heeft, terwijl de anderen uitleggen hoe hij de bom moet ontmantelen zonder dat zij het beeld zien. Samenwerken en communicatie staan hierbij centraal.” Om het eigen credo ‘leren door doen’ hoog te houden, wil Te Boekhorst VR zo snel mogelijk gaan inzetten in de les. “Je moet niet te lang blijven overleggen, maar het gewoon doen. Dan ervaar je vanzelf of iets werkt en kun je van daaruit verdere keuzes maken. Ik denk in ieder geval dat de kinderen het heel gaaf gaan vinden!”